HZ. PEYGAMBER’İN ŞEHİRLEŞME VE YERLEŞİM KONUSUNDA ÇEVRE BİLİNCİNİ GELİŞTİRMEYE YÖNELİK ÇABALARI Doç. Dr. Mustafa KARATAŞ ÖZETHz. Peygamber, Medine’deki yerleşimin düzenli ve dengeli olmasına özen gösteriyordu. Belirli alanlarda nüfusun yoğunlaşıp bazı yerlerin ise tamamen boş kalmasını istemiyordu. Câmi merkezli planladığı şehirde boş kalması gereken yerlerin iskâna açılmasını da hoş karşılamıyordu. Bu tutum İslam şehirciliğinin ve

FAZLUR RAHMAN AND THE CONCEPT OF “LIVING SUNNA” Yrd.Doç.Dr. Mustafa KARATAS* ÖZET Fazlur Rahman, Sünneti ikiye ayirmaktadir: birincisi “Mutlak Sünnet” ya da “Nebevî Sünnet”, ikincisi, “Yasayan Sünnet”tir. “Nebevî Sünnet” bizzat Peygamberimizin davranislaridir. Bir baska degerlendirmesinde de Sünneti, “Ideal Sünnet” ve “Yasayan Sünnet” seklinde ikiye ayirmistir. Ideal Sünnet, bizzat Hz. Peygamber’in söz ve davranislarinin kendisi, Yasayan Sünnet ise, Islâm toplumunun

ÇAGDAS YAZAR MUHAMMED GAZÂLÎ’NINHADIS VE SÜNNETE ILISKIN GÖRÜSLERIYrd. Doç. Dr. Mustafa KARATASÖZETHükümlerin asil kaynagi Kur’ân ve sünnettir. Kitapta ihtilaf yoktur fakat sünnetin tevatür yoluyla gelen ve söhret derecesine ulasmis olani geçerlidir. Sünnet, Kur’ân’i neshedemez. Sünnetsiz fikih, fikihsiz sünnet olamaz. Bir hadisle amel etmeyi terk etmek, hadisi inkar etmek anlamina gelmez; amel etmedigimiz bir hadisi de pekâlâ kabul edebiliriz. Kur’ân a yönelmeli ve ona

HZ. PEYGAMBER’IN BEDEN DILI ÖZET Beden dili üzerine yapilan çalismalar, egitim ve iletisim konusunda bu bilim dalinin çok önemli bir yeri oldugunu göstermektedir. Diger yandan Allah Resûlü’nün teblig ve beyan vazifesini ifa ettigi esnada, insanlarla iletisim kurmadaki becerisi, etkileyici gücü ve karizmasi inkar edilemez. Bu makalede önce beden dilinin ne oldugu, önemi, türleri ve örnekleri ortaya konacak, daha sonra da sahih hadis kaynaklarindan

HADIS RIVAYETI KARSISINDA SAHÂBENIN TUTUMU Yrd.Doç.Dr. Mustafa KARATASI Ç I N D E K I L E RA. RIVAYETLERIN ÇOGALMASI KARSISINDA DUYULAN ENDISELER Hadislerin Kur’ân-i Kerîm ile Karistirilmasi 2Kur’ân-i Kerîm’in Ihmâli 3Uydurma Rivayetlerin Ortaya Çikisi 5Müjdeli Haberler Sebebiyle Insanlarin Gevsemeleri 6Hz. Peygamber’e Yalan Isnat Etmek Korkusu 8B. HADIS RIVAYETININ ARTMASINA KARSI ALINAN ÖNLEMLERSahit Istemek 10Yemin Teklif Etmek 11Râvilerin Hifzini Kontrol Etmek 11Hatali

HADISLER ISIGINDA TERAVIH NAMAZI*Yrd.Doç.Dr. Mustafa KARATAS*Teravih namazi, ülkemizde ve Müslümanlarin yasadigi topraklarda en çok ragbet edilen ve hatta Ramazan orucu gibi bir yil boyunca heyecanla beklenen bir ibadet olma özelligini sürdürmektedir. Büyük bir askla ve manevi bir hazla kilinan bu namazin Hz. Peygamber ve sahabe dönemindeki uygulanis biçimini, konuyla ilgili hadisler isiginda ele almayi gerekli görüyoruz.AnlamiTeravih, Arapça “terviha” kelimesinin

SÜNNET YA DA DIGER BIR IFADEYLE HZ. PEYGAMBER’IN KUR’AN YORUMU Dr. Mustafa KARATAS Sünnete Yönelik Saldirilar Son dönemlerde sünnetin tesrîdeki yeri ve önemi üzerinde çesitli tartismalar yasanmaktadir. Daha çok müstesriklerden ve onlarin mukallitlerinden gelen bu akimlarin gayesi, geçmiste hâriciler, mu’tezile ve sia firkalarinin yaptigi gibi müslümanlarin sünnete olan baglilik ve güvenlerini zedeleyerek Islâm’i tahrif etmektir. Allah

SÜNEN-I ERBEA VE BAZI HADIS KITAPLARINDA YER ALAN HADISLERIN DURUMU*Ebu’l-Hasenât Muhammed Abdülhay el-Leknevî el-Hindî (1264-1304 h.)Çev: Dr. Mustafa KaratasSORU: Sünen-i Erbea gibi büyük kitaplar ile, Beyhakî, Dârekutnî, Hâkim, Ibn Ebî Seybe ve diger meshur hadis kitaplarinda bulunan hadislerin “sahîh li zâtihî”, “sahîh li gayrihî”, “hasen li zâtihî”, “hasen li gayrihî” açisindan durumlari nedir? CEVAP: Bu tür kitaplar

RAVI SAHABILERYaklasik 110 bin sahabiden hayatlari hakkinda bilgi bulunan sahabe sayisi 15 bin civarindadir. Bunlardan yaklasik 1500 kadar sahabiden hadis gelmistir. Bu sahabilerden de 7 kisi (muksirun)kendilerinden en çok hadis gelenlerdir. Ibn Hazm'in Süleymaniye Kütüphanesinde yazmasi bulunan Kitabü'l-Adad adli eserinde, Baki b. Mahled'in Müsnedinde yer alan sahabiler ve hadis sayilari verilmistir. Bu eser üzerine yaptigimiz tahkik sonucunda Baki b.

MUKSIRÛN VE HADIS SAYILARI Dr. Mustafa KARATAS“Muksirûn”, Rasûlullah’in (s.a.v.) sahâbesi arasinda kendilerinden Bakî b. Mahled’in Müsned’inde mükerrerleriyle birlikte binden fazla hadis rivayet edilen kimselerdir. Bunlar da Ebû Hüreyre, Hz. Âise, Abdullah b. Ömer, Enes b. Mâlik, Abdullah b. Abbas, Câbir b. Abdullah ve Ebû Saîd el-Hudrî olmak üzere sadece yedi kisidir. “Muksirûn” içerisinde yer alan bu yedi sahâbîyi, hadis rivayeti ve kendilerinden rivayet edilen hadis

MUKILLÛN VE HADIS SAYILARI Sahâbe arasinda Hz. Peygamber hayatta kaldigi müddetçe onun yanindan hiç ayrilmayanlar bulundugu gibi, onunla sohbeti kisa sürenler de olmustur. Bu durum tabiî olarak Hz. Peygamber’e ait söz ve fiillerden, bir sahâbînin bildigini diger bir sahâbînin bilememesi neticesini dogurmustur. Esasen Hz. Peygamber’in sohbet halkalarinda yetismis olan sahâbîlerin tamaminin ayni seviyede hadisle istigal ettigi düsünülemez. Takdir edilecegi gibi ilim çok

HADISLERI YENIDEN ANLAMAK ÖZETBir hadisin, güvenilir bir râvi kanaliyla nakledilmis olmasi, muteber kabul edilen kaynaklarda yer almasi ve belli bir dönemde ve bölgede kendisiyle amel edilmis olmasi, o rivâyetin dinen baglayici ve her zaman amel edilmeye elverisli olmasini gerektirmez. Hadisler içerisinde bütün sahihlik sartlarini tasisa dahi, zamâna dayanikli olmayan yani tarihsel, bölgesel ve durumsal olanlar oldukça fazladir. O halde

HADIS SAYIM METOTLARININ HADISLERIN SAYISINA ETKISI Yrd.Doç. Dr. Mustafa KARATASGIRISHadislerin sayisi, tarihi süreç içerisinde artarak devam etmis ve hicrî III. asirda en üst noktaya ulasmistir. Birkaç sahâbîyi istisna edersek râvi sahâbîlerin rivayet ettikleri hadis sayisi çogu kez iki ve üç haneli rakamlarla ifade edilmektedir. Bugün ulasilabilen en eski hadis sahifelerine ve cüzlerine bakildiginda ancak birkaç yüz ya da en fazla bin hadis ihtiva

ISTANBUL’UN FETHI ILE ILGILI HADISLER VE YORUMLARI Yrd.Doç.Dr. Mustafa KARATAS* GIRISArapça kökenli bir kelime olan “Fetih”, kapatmanin ziddi olup açmak demektir. Terim olarak anlami ise, bir düsman beldesini, bir sehri harp veya sulh yoluyla ele geçirmek ve kapilarini müslümanlara açmak anlamina gelmektedir. “Fetih”, Islam’da bazi yerler için kullanilmis olsa da özellikle iki yer için kullanilmis olmasi konumuz açisindan anlamlidir.Birincisi, Islam’in kalbi

Fazlur Rahman'in Islami Ilimlerde Metodoloji Arayisi Yrd.Doç.Dr. Mustafa KARATAS* ÖZET Fazlur Rahman, Müslümanlar’in içine düstükleri sikintilardan kurtulabilmeleri için Kur’an ve Sünneti iyi anlamalari ve günün sart ve gereklerine göre onlari her an yeniden yorumlayabilmelerini zorunlu görmektedir. Bu yüzden o, Islamî ilimler için, öncelikle de tefsir, fikih ve hadis ilimleri alaninda yeni bir metodoloji arayisina girmis ve bu alanlarda bir

Fazlur Rahman ve Yasayan Sünnet Kavrami Yrd.Doç.Dr. Mustafa KARATAS* ÖZET Hadis, Sünnet malzemesini, Sünnet ise bu malzemeden tefekkür yoluyla çikarilan çözüm yollarini ifade etmektedir. Bu anlamda Sünnet, hadis malzemesinden akil yoluyla pratik normlar çikarilmasidir. Hem yasayan (fiilî) Sünnet, hem de sayica çok az olan rivayet (hadis) vasitasiyla Hz. Peygamber’den nakledilen hususlarin sahsî yorumlarindan üçüncü bir Sünnet anlami ortaya çikti ki, bu da

DINI RIVAYETLERZâkir Kâdirî Ugan* Sadelestiren: Yrd.Doç.Dr. Mustafa KARATAS**ÖZET Rivayet Ilmi, hadislerin sihhatini tespitte çok önemli bir yer tutmaktadir. Ancak hadislerin intikali ve yazilmasi, Incil’in Isa’dan (a.s.) sonra yazilmasini an imsatmaktadir. Özellikle Ka’b el-Ahbar’dan etkilenen ve dolayisiyla da “israiliyat” nakleden Ebû Hureyre’nin rivayetleri, adeta Tevrat ve Talmud’un bir kopyasi gibidir. Diger taraftan Sahabenin

ASTRONOMIK HESAPLAR ISIGINDA KÜSÛF HADISLERI Dr. Mustafa KARATAS Küsûf namazinin kilinisi ve rekâtlarinin sayisi hakkinda hadis eserlerinde çesitli ve birbirinden farkli haberler bulunmaktadir. Esasen on dokuz ayri sahâbîden gelen bu hadislerde, bir grup rivayette Hz. Peygamber’in iki rekâtli bir namaz kildigi ve herbir rekâtta ikiser rükû yaptigi haber verilirken bir baska grup rivayette ise bir rekâtta üç rükû, bazilarinda da dört rükû yaptigi

HADISLERDE ISNÂD SISTEMI Yrd.Doç.Dr. Mustafa KARATAS* ÖZET Islâm’dan önceki devirde Araplar arasinda siirlerin naklinde rivayetler söyleyene nispet edilmekteydi. Bu anlamda düzenli olmasa da Yahudilerin ve Hindlilerin de isnada benzer bazi uygulamalarinin oldugu bilinmektedir. Fakat isnad, Islamiyet’le birlikte hadis sahasinda kullanilmaya baslandiktan sonra sistemli bir sekilde gelismis ve özellikle hadis rivâyetinin ayrilmaz

HZ. PEYGAMBER (a.s.) GIBI ÇALISMAKDr. Mustafa Karatas Allah Resûlü Muhammed (a.s.) gerek sözü ile, gerekse yasantisi ile insanliga örnek olmustur. Çalisma ve gayret konusunda da onun pek çok ibretli sözü mevcuttur. Fakat bu hususta bizzat yasayarak anlatmak istedikleri, sözlerinden çok daha fazladir. Çünkü o, yapmadigini söylemez; bir seyi tavsiye veya emretmisse, muhakkak kendisi tatbik eder ve öyle söylerdi. Bu sebeple Resûlullah (a.s.) her konuda oldugu gibi